Relacja ze spotkania z przedszkolakami w dniu 15.03.2013r.

W piątek 15 marca 2013 r. odbyło się kolejne spotkanie nestorek UTW z przedszkolakami w Przedszkolu nr 26 w Opatowicach/Tarnowskich Górach w ramach projektu „Bajtle poznają Śląsk” realizowanego  przez tą placówkę.
Podczas  spotkania  rozmawiano  o zwyczajach związanych z Wielkim Postem, Wielkim Tygodniem, obchodami Świąt Wielkanocnych oraz nadejściem wiosny (topienie marzanny). Dzieci, podobnie jak podczas poprzednich spotkań, były bardzo aktywne. Z zaangażowaniem opowiadały o przygotowaniach do świąt. W trakcie pogadanki  poznały takie słowa śląskie, jak palma, blumwaza, klekotka/kołatka ,kroszonka, jodło świąteczne,  swienconka, wuszt, zajonczek, karlus, dyngus. Zgodnie z nie pisanym ale przyjętym  zwyczajem dzieci otrzymały obrazki do umieszczenia na gazetce. Przedszkolacy obejrzały również przyniesione kroszonki wykonane różnymi technikami.
Ponadto    dzieci wysłuchały w wersji gwarowej  kilka wierszyków: „Tradycje, łobyczaje, kożdy Jim fest pszaje”, „Moja palma”, „Wiosynne  słoneczko” oraz „O kocie w samolocie”.

Nie zabrakło podczas  spotkania prezentacji piosenek , których dzieci nauczyły się podczas pobytu w przedszkolu.
Spotkanie prowadziły panie: Helena Domańska, Teresa Majzner, Anna Podstolec.

Opublikowane: 14 marca 2013

Spotkanie w Kawiarence ABC 11.03.2013

Dnia 11.03.2013 r. studentki UTW Tarnowskich Górach po raz kolejny uczestniczyły w wydarzeniu RODZINA  – ŚLĄSKOŚĆ – TRADYCJA organizowanym w Kawiarence ABC przy ul. Zamkowej w Tarnowskich Górach.
Program  tego spotkania to „ Zwyczaje śląskie” oraz czytanie  wybranych bajek i wierszy w gwarze śląskiej. Po krótkim wstępie objaśniającym takie pojęcia, jak tradycja, zwyczaj, obyczaj, obrzęd  panie Helena, Teresa i Anna opowiedziały o zwyczajach związanych  witaniem wiosny, zwyczajach wielkopostnych oraz zwyczajach związanych ze Świętami Wielkanocnymi. Nie zabrakło informacji o „topieniu marzanny”, wielkim sprzątaniu domostw, obejścia wokół domu, przygotowywaniu palm do poświęcenia w Niedzielę Palmową, sianiu żyta w skrzynkach(aby włożyć w nie pisanki – kroszonki),przygotowywaniu wiktuałów do spożywania podczas Świąt Wielkanocnych. Sporo uwagi podczas opowiadania o przygotowaniach do Świąt Wielkanocnych  obrzędom Wielkiego Tygodnia oraz randze śniadania wielkanocnego spożywanego rodzinnie. Pretekstem do ożywionej wymiany informacji między prowadzącymi, a uczestnikami spotkania była zawartość koszyka ze „święconką”, menu śniadania wielkanocnego, szukanie „zajączka” oraz „śmingus – dyngus”. Jako uzupełnienie wydarzenia uczestnicy spotkania obejrzeli krótki film z przebiegu „procesji konnej” odbywającej się w Święta Wielkanocne wokół pól danej wioski. Film przedstawiał procesję konną w Gliwicach – Ostropie, która niezmiennie trwa i cieszy się  dużym zainteresowaniem ludzi zamiejscowych. Podobne procesje można również jeszcze zobaczyć w wielu miejscowościach Śląska Opolskiego. Aby uczestnicy spotkania mieli pełniejszy obraz tworzenia się tradycji panie Helena, Teresa, Anna uświadamiali słuchającym fakty historyczne (na zasadzie wtrącenia) i tak na przykład:

Popielec –środa popielcowa (staropolska WSTEPNA ŚRODA) pojawiła się w ósmym wieku, a papież Urban II  uczynił zwyczaj posypywania głów popiołem w całym kościele dopiero w XI wieku. Pierwsze wzmianki o Tridum  Paschalnym pochodzą z IV wieku „Święconka” pojawia się w VII wieku. W Polsce święcenie pokarmów udokumentowane jest w Mszale Gnieźnieńskim z 1300 roku. Oczywiście pani prowadzące spotkanie starały się i bardzo przekazać wszelkie informacje posługując się gwarą śląską. Z panującej  podczas spotkania atmosfery wynika, że obie strony wyszły z Kawiarenki zadowolone i usatysfakcjonowane.    

Opublikowane: 10 marca 2013

Spotkanie w Kawiarence ABC 04.03.2013

Dnia 04.03.2013 r. studentki UTW w Tarnowskich Górach panie Helena Domańska, Teresa Majzner i Anna Podstolec  prowadziły spotkanie w Kawiarence ABC z cyklu RODZINA – ŚLĄSKOŚĆ – TRADYCJA pod hasłem „KTO TY JESTEŚ ?”
Wydarzenie rozpoczęło odtworzenie nagrania piosenki/hymnu Konkursu na Ślązaka Roku pod tytułem „Pogodomy po naszymu” (słowa – Maria Pańczyk, muzyka – Grzegorz Spyra). Następnie pani Teresa przybliżyła uczestnikom spotkania o „korzeniach” śląskiej godki, jako jednym z elementów śląskiej kultury. Śląsk – to kraina Hanysów, Karlików, Gustlików, Goroli, robotników, górników, hutników, bezrobotnych oraz  ludzi mieszkających na wsi i pracujących na roli. Śląsk to także familoki, gruba, huta, ożynki, familia, kuchnia, religia. Śląska godka jest zróżnicowana środowiskowo i pokoleniowo. Bogatszy zasób słów dotyczących przyrody, pracy na roli czy też czynności gospodarczych mają mieszkańcy wsi. Natomiast mieszkańcy Śląska przemysłowego posługują się bogatszym słownikiem specjalistycznym. Ponadto uwarunkowania geograficzne (Śląsk południowy, środkowy i północny), ich dzieje historyczne mają wpływ na to, że same przedmioty, czynności są różnie określane. Po tym krótkim wstępie pani Helena przeczytała wiersz „Kto Ty jesteś?”(oczywiście w gwarze śląskiej). Wiersz sprowokował dyskusję, w której zabrali głos, młodsi jak również starsi uczestnicy spotkania. Do określenia umiejscowienia Śląska posłużyła konturowa  mapa Polski z podziałem administracyjnym. Kolejny punkt spotkania to prezentacja strojów śląskich na różne okazje i nazewnictwo poszczególnych elementów ubioru ( spodnica, kiecka,wierzcheń, bruślik, galanda i inne)
Dużym zainteresowaniem cieszyła się lalka ubrana w strój śląskiej dziołchy, którą przywiozła ze sobą pani Helena. Następnie panie Helena, Teresa, Anna podały parę informacji o organizowanych Konkursach Na Ślązaka Roku.

Końcowym elementem wydarzenia było czytanie wierszyków dla dzieci  i ich spontaniczne tłumaczenie. Drugie wydarzenie z cyklu Rodzina – Śląskość – Tradycja upłynęło w miłej i ciepłej atmosferze co  potwierdzili uczestnicy spotkania i ci młodsi, i ci nieco starsi swoją aktywnością.  

Opublikowane: 3 marca 2013

26.02.2013 Spotkania w Kawiarence ABC z cyklu RODZINA-ŚLĄSKOŚĆ-TRADYCJA

Dnia 26.02.2013 r. panie Helena  Domańska, Anna Podstolec, Teresa Majzner uczestniczyły w pierwszym wydarzeniu z cyklu Rodzina – Śląskość – Tradycja zorganizowanym przez właścicieli Kawiarenki ABC w Tarnowskich Górach przy ul. Zamkowej. Było  to spotkanie autorskie z panem Markiem Szołtyskiem, autorem wielu poczytnych książek o  Śląsku. Podczas spotkania pan Marek opowiadał o zabawach  śląskich dzieci oraz prezentował zabawki, którymi najczęściej  i chętnie dzieci się bawiły.

Panie Helena, Anna, Teresa uczestniczyły w tym, bardzo ciekawym, spotkaniu, z racji tej, że kolejne dwa spotkania zostały zaplanowane przez państwa Annę i Tomasza Żydek, jako kontynuacja cyklu Rodzina – Śląskość – Tradycja, mają być prowadzone przez Panie Helenę, Annę i Teresę. Spotkanie przebiegało w miłej atmosferze, a uczestnicy spotkania okazali zainteresowanie i wzięli  aktywnym udział w dyskusji. Uczestnikami spotkania były dzieci w wieku od lat pięciu oraz ich opiekunowie (przede wszystkim rodzice).

Opublikowane: 25 lutego 2013

18.01.2013 kolejne spotkanie w Przedszkolu nr 26

18 stycznia 2013r. odbyło się kolejne spotkanie nestorek UTW z Przedszkolakami w Przedszkolu nr 26 w Tarnowskich Górach/Opatowicach w ramach krzewienia wiedzy o Śląsku i gwarze śląskiej.

Plan spotkania przedstawia się następująco:
1) przywitanie, wspólne oglądanie zdjęć babć i dziadków oraz pogadanka o roli babć i dziadków w życiu
przedszkolaków i ich rodzinach (poznawanie nowych słów gwary śląskiej: oma ,opa, starzik, starka, fest pszaja, szekulada, maszkiety, bombony, hulac, bala grać, do garca cylować, łograc i inne)

2) piosenka w wykonaniu przedszkolaków

3) czytanie wierszy p. Urszuli Oślislok pod tytułem „Śwjynto babciów,starków, omów” oraz „Starka i starzik (Babcia i dziadek), a następnie rozmowa na temat wysłuchanych wierszy.

4) druga piosenka tematycznie związana z wierszami w wykonaniu przedszkolaków

5) czytanie opowiadania pod tytułem „Zosia i fiołkowy kapelusz” przygotowanego w gwarze śląskiej przez panią Helenę Domańską na podstawie opowiadania napisanego przez p. Edytę Zarębską pod tym samym tytułem.

6) rozmowa na temat przeczytanego tekstu (oczywiście z użyciem zwrotów gwary śląskiej) i przekazanie na gazetkę ilustracji, które będą przez jakiś czas przypominać poznane wyrazy gwary śląskiej oraz morał wysłuchanego opowiadania.

7) zakończenie spotkania piosenką w wykonaniu przedszkolaków.

Spotkanie przebiegło zgodnie z planem uzgodnionym wcześniej z Personelem Pedagogicznym Przedszkola.
Dzieci wykazały się niesamowitym zaangażowaniem i aktywnością ponadto rewelacyjną pamięcią wiadomości uzyskanych podczas wcześniejszych spotkań.

Spotkanie prowadziły: Teresa Majzner i Anna Podstolec

Opublikowane: 17 stycznia 2013

16.11.2012 Gwarowe spotkania z przedszkolakami

W piątek 16 listopada odbyło się ciekawe spotkanie nestorek – słuchaczek Uniwersytetu Trzeciego Wieku – pań Heleny Domańskiej oraz Teresy Majzner z przedszkolakami w Przedszkolu nr 26 w Tarnowskich Górach – Opatowicach. Dyrektor Katarzyna Pozimska zaprosiła do współpracy słuchaczy Tarnogórskiego Stowarzyszenia Uniwersytet Trzeciego Wieku, by w ramach zajęć z regionalizmu porozprawiały z przedszkolakami o ich małej ojczyźnie, w której żyją. Celem spotkania było zainteresować dzieci regionem, w którym mieszkają, czyli Śląskiem. Jego kulturą oraz gwarą śląską.

W pierwszej części spotkania dzieci poznały mapę Polski oraz nazwy państw, z którymi sąsiaduje Polska, aby wiedzieli jak odpowiedzieć na pytanie: Kaj ty miyszkosz? Tu na Śląsku, na tym pięknym Polski konsku! Następnie dowiedziały się, że oprócz Górnego Śląska jest jeszcze Śląsk Opolski oraz Dolny Śląsk. Młodzi uczestnicy spotkania aktywnie zapoznawali się z przedstawionymi mapami, pokazując na nich omawiany region. Mapki Polski oraz Śląska w zmniejszonych rozmiarach dzieci otrzymały do zawieszenia na gazetce, którą wykonają po spotkaniu.

Niezwykle ciekawe dla przedszkolaków było poznawanie gwary śląskiej. Pani Helena Domańska, ubrana w strój śląski, przeczytała napisany w gwarze wiersz pt.„Kto ty jesteś?”, żeby mali słuchacze wsłuchali się, co to znaczy „Godać śląską godką, gwarą”. Po czym nastąpiła pogadanka o gwarze śląskiej, poznawanie słów gwarowych występujących w wierszu oraz nazywanie przedmiotów oraz czynności w gwarze. Część słów została odpowiednio zilustrowana, by wraz z opisem mogły być zawieszone na gazetce.Dla urozmaicenia spotkania dzieci wysłuchały piosenki „Poszła Karolinka”, a i same też zaśpiewały śląską piosenkę. Na zakończenie spotkania przedszkolaki wyrecytowały w wersji gwarowej, z podziałem na role, wiersz „Stoi na stacji lokomotywa”.

Spotkanie gwarowe bardzo się spodobało i dlatego następne zaplanowano już na 14 grudnia br.. Będą to rozmowy poświęcone tematyce bożonarodzeniowej oraz zabawom karnawałowym. To bardzo miłe, sympatyczne spotkanie stremowanych słuchaczek UTW spotkało się z życzliwym przyjęciem nie tylko dzieci, ale także dyrekcji i wychowawczyń Przedszkola nr 26.

 


Opublikowane: 22 listopada 2012

14.12.2012 Spotkanie w przedszkolu w Opatowicach

W piątek 14.12. 2012r. odbyło się kolejne spotkanie Słuchaczek UTW z Przedszkolakami w Przedszkolu w Opatowicach, w ramach zajęć z regionalizmu. Na wstępie dzieci przypomniały dlaczego panie, ubrane w „dziwne” stroje odwiedzają ich przedszkole. Podczas tej krótkiej pogadanki dzieci wykazały się dobrą znajomością tematu z poprzedniego spotkania. Zapamiętały również sporo słów gwarowych. W dalszej części rozmowy dzieci dowiedziały się o strojach regionalnych, ze szczególnym akcentem, na stroje śląskie. Pani Helena i pani Teresa były ubrane w stroje śląskie „paradne”, a pani Ania w strój „domowy”. Każda z pań krótko opowiedziała z jakich elementów składa się strój, który ma ubrany ( kiecka, zopaska, jakla, bluza, chusta, czepiec, korale). W tej części spotkania dzieci dowiedziały się również, że stroje śląskie mają swoje korzenie w Bytomiu/Rozbarku. Ponadto dzieciom uświadomiono, iż inne stroje nosiły panny, a inny mężatki. A jaki strój był zakładany zależało również od okoliczności. Kwestia ubioru dotyczyła również mężczyzn.

Dla lepszego zilustrowania i zapamiętania informacji zostały przygotowane plansze z opisem stroju śląskiego (rozbarskiego) dla panny i kawalera oraz stroju ze Śląska Opolskiego i ze Świętochłowic. Plansze te dzieci razem z wychowawczyniami mogą umieścić na gazetce. Kolejny etap spotkania to pastorałka „śniygiem suje” w wykonaniu zespołu ADI i krótka rozmowa o treści pastorałki, a także o Adwencie, Godach oraz zwyczajach związanych ze Świętami Bożego Narodzenia, oczywiście prowadzona w gwarze śląskiej. Najważniejszą częścią spotkania było czytanie bajki „O Świętej Rodzinie i szarym Pajączku” ( O Świentyj Familiji i Szarym Pajonczku), przygotowanej w gwarze śląskiej na podstawie książki Ewy Szelburg Zarembiny „Boży Roczek”.
Po przeczytaniu bajki z podziałem na role (czytały: p. Helena, p. Ania, p. Teresa) dzieci wypowiadały się o tym co zrozumiały i zapamiętały z zasłyszanej bajki. W czasie omawiania bajki dzieci zauważyły również aspekty wychowawcze: nie należy wyśmiewać się z innych, ważne jest jak kto się zachowuje i postępuje. Na pożegnanie pani Helena przeczytała jeszcze wiersz „Zima”, oczywiście w gwarze śląskiej. Termin następnego spotkania ustalono wstępnie na 18.01 2013r. Dzięki uprzejmości pana Mankiewicza panie czytające bajki mogły wystąpić w Strojach śląskich, a wysłuchanie pastorałki za zgodą zespołu ADI.

Spotkanie upłynęło w miłej i serdecznej atmosferze i zakończyło się wzajemnym składaniem życzeń świąteczno – noworocznych.

Opublikowane: 21 listopada 2012